In week 2 stond de vraag centraal of technologie daadwerkelijk neutraal is. Tijdens verschillende opdrachten keken we naar algoritmes, ethische dilemma’s en de invloed van ontwerp en technologie op mensen en de maatschappij.
Tijdens de eerste les bespraken we het idee dat technologie niet alleen een hulpmiddel is. De keuzes die tijdens het ontwerpen en ontwikkelen van technologie worden gemaakt, kunnen invloed hebben op gebruikers en op de maatschappij.
We werkten onder andere met een nieuwsitem en maakten zelf een algoritme. Hierdoor werd duidelijk dat ook een algoritme bestaat uit keuzes en regels die door mensen worden bepaald.
Ethische dilemma’s en ethische lenzen
Tijdens de tweede les schreven we een ethisch dilemma en bekeken we verschillende manieren om naar een ethisch probleem te kijken.
Door verschillende ethische lenzen te gebruiken, kun je tot verschillende conclusies komen. Een beslissing die vanuit één perspectief logisch lijkt, kan vanuit een ander perspectief juist problematisch zijn.
Kennistoets
Tijdens de derde les maakten we een toets over de begrippen en onderwerpen uit deze week. Na de toets kreeg ik de feedback dat ik twee begrippen verder moest uitleggen. Hieronder heb ik die aangevuld met voorbeelden
The medium is the message
Hetzelfde nieuwsbericht kan anders overkomen in een krant dan op TikTok. In een krant kun je op je eigen tempo lezen en terugkijken. Op TikTok spelen bewegend beeld, geluid, reacties en het doorscrollen naar andere video’s een rol in hoe je het bericht ervaart.
Het gaat dus niet alleen om wat er wordt verteld, maar ook om hoe het bij je terechtkomt. Het medium beïnvloedt waar je aandacht naartoe gaat en hoe je informatie ervaart. Dat betekent niet dat iedereen een krant rustig leest of TikTok zonder nadenken gebruikt, maar de vorm maakt wel bepaalde manieren van gebruik makkelijker.
Provocatype
Een provocatype is een ontwerp waarmee je mensen aan het denken wilt zetten en reacties wilt uitlokken. Het hoeft geen product te zijn dat je echt gaat bouwen. De discussie die het oproept, helpt om verschillende waarden en meningen zichtbaar te maken.
Een voorbeeld dat ik kan bedenken is een app die automatisch geld doneert zodra je langer op sociale media zit dan je had ingesteld. Dat roept vragen op: helpt de app je om minder te scrollen, of neemt die juist je controle over? En mag een app zomaar over jouw geld beslissen? Zo kun je bespreken waar de grens ligt tussen mensen helpen en hun keuzes overnemen.
Wat neem ik mee uit deze week?
Deze week heeft mij vooral laten nadenken over de verantwoordelijkheid van ontwerpers en ontwikkelaars. Technologie ontstaat niet vanzelf: achter systemen, interfaces en algoritmes zitten menselijke keuzes. Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar de gevolgen van die keuzes. Als softwareontwikkelaar wil ik daarom bewuster te werk gaan dan eerst. Ik wil niet alleen kijken of iets werkt, maar ook welke gevolgen mijn ontwerpkeuzes hebben voor de mensen die het gebruiken.